ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition): สาเหตุ อาการ การรักษา

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)  คือ การได้รับสารอาหารบางอย่างน้อยหรือมากเกินไป เป็นปัญหาโภชนาการกับสุขภาพ

มันสามารถนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรง รวมถึงการเติบโตแบบแคระแกรน , ปัญหาสายตา, โรคเบาหวานและโรคหัวใจ

ภาวะทุพโภชนาการ ส่งผลกระทบต่อคนนับพันล้านทั่วโลก ประชากรบางคนมีความเสี่ยงสูงในการพัฒนาโภชนาการ โดยสารอาหารบางประเภทกับสภาพแวดล้อม วิถีชีวิตและทรัพยากรในภูมิประเทศนั้น ๆ

บทความนี้กล่าวถึงประเภทของอาการ และสาเหตุของการ                ขาดสารอาหารและให้ข้อมูลเกี่ยวกับการป้องกันและรักษา

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)

ภาวะทุพโภชนาการคืออะไร ?

ภาวะทุพโภชนาการ คือผลมาจากการขาดสารอาหารหรือการบริโภคบางอย่างมากเกินไป

ประเภทของ ภาวะโภชนาการการ มี 2 ประเภท

  • ภาวะการขาดสารอาหาร  เป็นผลมาจากการได้รับพลังงานจากโปรตีน หรือสารอาหารรองไม่เพียงพอ ทำให้นำไปสู่การน้ำหนักต่อความสูง (ความแข็งแรงน้อยลง)  ความสูงสำหรับอายุ (แคระแกร่น) และน้ำหนักไม่เหมาะสมกับอายุ (ผอม)
  • ภาวะการมีสารอาหารเกินในส่วนของค่าพลังงานจากโปรตีนหรือไขมัน ซึ่งยังสามารถนำไปสู่การขาดสารอาหาร โดยมักจะส่งผลให้น้ำหนักตัวมากเกินหรือเป็นโรคอ้วน

ผู้ที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอมักมีข้อบกพร่องด้านวิตามินและแร่ธาตุโดยเฉพาะเหล็กสังกะสีวิตามินเอและไอโอดีน 

อย่างไรก็ตามการขาดสารอาหารระดับไมโคร ก็สามารถเกิดขึ้นได้ด้วยภาวะโภชนาการเกิน

เป็นไปได้ที่จะมีน้ำหนักเกิน หรือเป็นโรคอ้วนมาจากการบริโภคแคลอรี่มากเกินไป แต่ไม่ได้รับวิตามินและแร่ธาตุที่เพียงพอในเวลาเดียวกัน

นั่นเป็นเพราะอาหารที่มีส่วนทำให้เกิดภาวะโภชนาการเกินเช่นอาหารทอดและหวานมีแนวโน้มที่จะมีแคลอรี่และไขมันสูง แต่มีสารอาหารอื่น ๆ ต่ำ

สาเหตุทั่วไปของภาวะทุพโภชนาการ

การขาดสารอาหารเป็นปัญหาโภชนาการที่เกิดขึ้นทั่วโลกซึ่งอาจเกิดจากสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจและการแพทย์ 

องค์การอนามัยโลกประเมินว่ามีผู้ใหญ่มากกว่า 460 ล้านคนและเด็ก 150 ล้านคนที่ขาดสารอาหารในขณะที่ผู้ใหญ่และเด็กกว่าสองพันล้านคนนั้นมีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วน 

สาเหตุทั่วไปของการขาดสารอาหาร ได้แก่ 

  • 1.ความไม่มั่นคงด้านอาหาร และไม่สามารถเข้าถึงอาหารที่เพียงพอและราคาไม่แพง  การศึกษาเชื่อมโยงความไม่มั่นคงด้านอาหารในประเทศกำลังพัฒนาและประเทศที่พัฒนาแล้วเพื่อการขาดสารอาหาร
  • ปัญหาทางเดินอาหาร และปัญหาเกี่ยวกับการดูดซึมสารอาหาร: สภาวะที่ทำให้เกิด ภาวะย่อยอาหาร/การดูดซึมของร่างกายผิดปกติ เช่นโรคของ Crohn, โรค Celiac และการเจริญของแบคทีเรียในลำไส้ทำให้เกิดภาวะทุพโภชนาการ
  • การดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก อาจนำไปสู่การบริโภคโปรตีนแคลอรี่และสารอาหารไม่เพียงพอ
  • ความผิดปกติทางสุขภาพจิต: ภาวะซึมเศร้าและภาวะสุขภาพจิตอื่น ๆ มีความเสี่ยงต่อการขาดสารอาหารที่เพิ่มสูงชึ้น  งานวิจัยชิ้นหนึ่งพบว่าความชุกของผู้ที่มีภาวะทุพลโภชนาการ มีสูงกว่าผู้ที่มีภาวะซึมเศร้า 4% เมื่อเทียบกับผู้ที่มีสุขภาพดี และการศึกษายังระบุว่ามีความอ่อนแอในการเคลื่อนไหว ขาดความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ทำให้มีความเสี่ยง

ปัจจัยการขาดสารอาหาร ปัญหาเหล่านี้ทำให้หมดไปหากมีทักษะการเตรียมอาหารที่มีคุณประโยชน์ต่อร่างกายอย่างครบถ้วน

สัญญาณและอาการของภาวะทุพโภชนาการ

สัญญาณและอาการจะแสดงตามประเภทสารอาหารที่ขาด 

การรับรู้ถึงผลกระทบของการขาดสารอาหารสามารถช่วยให้ผู้คนและผู้ให้บริการด้านการดูแลสุขภาพสามารถระบุและรักษาปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการได้รับสารอาหารต่ำได้

ภาวะการขาดสารอาหาร

การขาดสารอาหารมักเกิดจากการได้รับสารอาหารไม่เพียงพอในอาหารของคุณ โดยส่งผลให้

  • น้ำหนัดลด
  • สูญเสียไขมันและมวลกล้ามเนื้อ
  • มีร่องแก้มและดวงตาที่จม
  • ท้องบวม
  • ผมแห้งและผิวแห้ง
  • ไม่สามารถจดจ่อกับสิ่งใดได้นานๆ
  • แผลหายยาก
  • เหนื่อยง่าย
  • หงุดหงิด
  • ภาวะซึมเศร้าและความวิตกกังวล(Anxiety)

ผู้ที่มีภาวะขาดสารอาหารอาจมีอาการเหล่านี้หนึ่งหรือหลายอย่าง เป็นสัญญานเตือนให้ทราบ

การขาดโปรตีนอย่างรุนแรงทำให้เกิดการกักเก็บของเหลวทำให้หน้าท้องที่ยื่นออกมา  ในทางกลับกันสภาพ Marasmus ซึ่งเป็นผลมาจากการขาดแคลอรี่อย่างรุนแรงนำไปสู่การสูญเสียไขมันและการสูญเสียกล้ามเนื้ออย่างมีนัยสำคัญ

การขาดสารอาหาร อาจส่งผลให้เกิดการขาดสารอาหารระดับไมโคร ข้อบกพร่องที่พบบ่อยที่สุดและอาการของพวกเขารวมถึง

  • วิตามินเอ  ตาแห้ง ,มองไม่ชัดในเวลากลางคืน ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงของการติดเชื้อได้ง่าย
  • ธาตุซิงค์  สูญเสียการเจริญเติบโต, แคระแกรน , การรักษาแผล ,ผมร่วง และ ท้องเสีย(Diarrhea)
  • ธาตุเหล็ก การทำงานของสมองบกพร่อง, ปัญหาเกี่ยวกับการควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย, ปัญหากระเพาะอาหาร
  • ไอโอดีน ต่อมไทรอยด์ขยาย (คอพอก) ลดการผลิตฮอร์โมนไทรอยด์การเจริญเติบโตและพัฒนาการของร่างกาย

เนื่องจากการขาดสารอาหารนำไปสู่ปัญหาทางร่างกายที่รุนแรงและปัญหาสุขภาพมันสามารถเพิ่มความเสี่ยงของการเสียชีวิต

 ในความเป็นจริงมันเป็นที่คาดกันว่าการขาดการสูญเสียและสังกะสีและวิตามินเอมีส่วนทำให้เกิดการเสียชีวิตของเด็กในปี 2554 สูงถึง 45%

ภาวะโภชนาการเกิน

สัญญาณหลักของภาวะโภชนาการเกินคือน้ำหนักเกินและโรคอ้วน(diabesity)  แต่ก็สามารถนำไปสู่การขาดสารอาหาร

การวิจัยแสดงให้เห็นว่าคนที่มีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วนมีแนวโน้มที่จะมีการบริโภคไม่เพียงพอและระดับวิตามินและเกลือแร่ในเลือดต่ำเมื่อเทียบกับผู้ที่มีน้ำหนักปกติ

การศึกษาหนึ่งครั้งในวัยรุ่น 285 คนพบว่าระดับวิตามินเอและอีในเลือดของคนอ้วนลดลง 2-10% จากผู้ที่มีน้ำหนักปกติ

อาจเป็นเพราะน้ำหนักตัวมากเกินและโรคอ้วนอาจเป็นผลมาจากการบริโภคอาหารที่รวดเร็วและผ่านการแปรรูปที่มีแคลอรีและไขมันสูง แต่มีสารอาหารอื่นต่ำ

ประเมินภาวะทุพโภชนาการ

อาการของการขาดสารอาหารจะถูกประเมินโดยผู้ให้บริการด้านการดูแลสุขภาพเมื่อมีการตรวจสุขภาพ

เครื่องมือที่ใช้ในการระบุภาวะขาดสารอาหาร ได้แก่ แผนภูมิการลดน้ำหนักและดัชนีมวลกาย (BMI) การตรวจเลือดสำหรับสารอาหารระดับไมโครและการตรวจร่างกาย

หากเรามีประวัติของการลดน้ำหนักและอาการอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการขาดสารอาหาร หมอจะสั่งให้ทดสอบเพิ่มเติมเพื่อระบุการขาดธาตุอาหารเสริม

การระบุชนิดของปริมาณสารอาหาร เพื่อเป็นผลสรุปว่า การขาดมาจากการปริมาณสารอาหารใด เป็นไปได้ค่อนข้างยาก

หากคุณมีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วนและกินอาหารแปรรูปและอาหารจานด่วนเป็นส่วนใหญ่ ร่างกายอาจไม่ได้รับวิตามินหรือแร่ธาตุเพียงพอ หากต้องการทราบว่าคุณมีภาวะขาดสารอาหารหรือไม่ให้พิจารณาพูดคุยเรื่องนิสัยการบริโภคอาหารกับแพทย์


นี่คือที่มาของแหล่งบทความของเรา


เนื้อหาและรีวิวมาจากผู้เชี่ยวชาญ โดย Bupa team

Leave a Reply