พยาธิเข็มหมุด (Pinworm): อาการ สาเหตุ การรักษา การป้องกันการ

พยาธิเข็มหมุดคืออะไร

พยาธิเข็มหมุด (Pinworm) คือปรสิตที่อยู่ในร่างกายมนุษย์ เป็นพยาธิตัวกลมขนาดเล็ก มีสีขาว มีลักษณะคล้ายเส้นด้ายหรือเข็มหมุด มีขนาดยาว2-13มิลิเมตร พยาธินี้มีอีกชื่อหนึ่ง เรียกว่า พยาธิเส้นด้าย

พยาธิเข็มหมุดนี้เป็นพยาธิที่พบได้ในทุกวัย แต่มักจะพบในเด็กมากที่สุด พยาธิเข็มหมุดสามารถพบเห็นได้ง่าย ทั่วไปแล้วเด็กอายุ 5 ถึง 10 ปี จะมีความเสี่ยงเป็นพยาธิเข็มหมุดได้ เด็กที่มีพยาธินี้ มักจะติดต่อมาจากบุคคลที่ใกล้ชิดกับเด็ก 

กำลังโหลด

การรักษาที่มีประสิทธิภาพสำหรับการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดก็คือการใช้ยา แต่ก็มีภาวะแทรกซ้อนที่ร้ายแรงและผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว จึงควรระมัดระวังป้องกันก่อนแก้พยาธิเข็มหมุด (Pinworm)

สาเหตุของพยาธิเข็มหมุด

การติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดนั้นติดต่อได้ง่ายมาก พยาธิจะเข้าสู่รางกายทางปากและการหายใจคุณติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดโดยการกินหรือสูดดมไข่พยาธิเข็มหมุดโดยไม่ได้ตั้งใจ โดยปกติแล้วไข่พยาธิเข็มหมุดเหล่านี้จะถูกฝากไว้บนพื้นผิวหรือวัตถุ โดยบุคคลที่ติดเชื้อก่อนหน้า วัฏจักรของการติดเชื้อเริ่มต้นด้วยการวางไข่พยาธิเข็มหมุดในร่างกายของมนุษย์ เมื่อไข่ของพยาธิเข็มหมุดเข้าสู่ร่างกายของคุณ พวกมันจะยังคงอยู่ในลำไส้จนกว่าพวกมันจะฟักและโตเต็มที่ เมื่อพยาธิเข็มหมุดเติบโตขึ้น มันจะเคลื่อนที่เข้าสู่ลำไส้ใหญ่และออกจากร่างกายผ่านทางทวารหนักในเวลากลางคืน

พยาธิเข็มหมุดตัวเมียวางไข่ในรอยพับของผิวหนังรอบ ๆ ทวารหนักแล้วกลับไปที่ลำไส้ใหญ่ การปรากฏตัวของไข่เหล่านี้มักทำให้เกิดอาการคันทวารหนักและระคายเคือง

เมื่อผู้ป่วยเกาบริเวณนั้นจะทำให้ไข่พยาธิเข็มหมุดส่งไปยังมือหรือเล็บ และผู้ป่วยสามารถไปสัมผัสและจับต้องสิ่งอื่น และส่งผ่านไข่พยาธิไปยังที่อื่น หรือบุคคลอื่นได้ ไข่สามารถมีชีวิตได้นานหลายชั่วโมงในมือของคุณ

หากบุคคลที่ติดเชื้อสัมผัสกับวัตถุในบ้าน เช่นผ้าปูที่นอนเสื้อผ้าที่นั่งห้องน้ำหรือของเล่น ไข่พยาธิเข็มหมุดจะเข้าไปยังวัตถุเหล่านี้ ไข่พยาธิเข็มหมุดสามารถอยู่รอดบนพื้นผิวที่ปนเปื้อนเหล่านี้นานถึงสามสัปดาห์

พยาธิในเด็กเด็กจะได้รับไข่พยาธิเข็มหมุดได้ง่ายเพราะอาจมีพยาธิเข็มหมุดที่ติดมากับของเล่นที่ติดเชื้อหรือวัตถุอื่น ๆ เข้าไปในปากโดยตรง ไข่พยาธิสามารถเข้าไปในร่างกายของเด็กจากนิ้วมือที่ปนเปื้อนโดยตรงไปยังอาหารหรือของเหลว

กำลังโหลด

โดยทั่วไปแล้ว พยาธิเข็มหมุดมีชีวิตอยู่ได้นานถึง 13 สัปดาห์ การคันบริเวณรูทวารหนัก และเกาบริเวณนั้นอาจนำไปสู่การติดเชื้อซ้ำและการเริ่มต้นกระบวนการชีวิตของพยาธิเข็มหมุดใหม่ทั้งหมด

บางครั้งไข่พยาธิเข็มหมุดบนทวารหนักสามารถฟักออกมาและตัวอ่อนพยาธิเข็มหมุดสามารถทำให้ลำไส้กลับคืนมาได้ นี่อาจทำให้มีการการติดเชื้อต่อไปเรื่อย ๆ หากไม่ได้รับการรักษา

อาการของพยาธิเข็มหมุด

บางคนที่มีพยาธิเข็มหมุดในร่างกาย มักจะไม่พบความผิดปกติหรืออาการใดเลย แต่อย่างไรก็ตาม คุณอาจสังเกตตัวของคุณ หรือลูกของคุณดูว่ามีอาการใดต่อไปนี้บ้าง:

  • มีอาการคันบริเวณรูทวารอย่างรุนแรง
  • นอนไม่หลับเนื่องจากอาการคันบริเวณรูทวาร และไม่สบายตัว
  • ปวด หรือมีผื่น หรือมีอาการระคายเคืองบริเวณรูทวารหนัก
  • มีพยาธิเข็มหมุดที่ออกมาจากบริเวณรูทวารของลูกของคุณ
  • เข็มหมุดปะปนในอุจจาระ

การรักษาโรคพยาธิเข็มหมุด

คุณสามารถรักษาการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดได้โดยการใช้ยา และการทำความสะอาดบ้านและสิ่งของที่ใช้เป็นประจำ

การใช้ยา

คุณหมอมักจะแนะนำการรักษาการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด ด้วยการให้ยามารับประทาน

จนกระทั่งมีการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดจากผู้ป่วยไปสู่คนอื่นที่อยู่ในบ้าน คนที่ติดเชื้อจะต้องดูแลตัวเองเป็นพิเศษ เพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำอีก  

ผู้ดูแลและบุคคลอื่นที่อยู่ใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อ ควรได้รับการรักษาการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดด้วย

ยาที่ใช้ในการรักษาการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดที่พบได้บ่อย มีดังนี้:

  • ยามีเบนดาโซล (Vermox)
  • ยาอัลเบนดาโซลa (Albenza)
  • ยา pyrantel pamoate (ยาถ่ายพยาธิ)

การรับประทานยา เป็นเวลาต่อเนื่องถึงสองถึงสามสัปดาห์ ครีมหรือขี้ผึ้งสามารถบรรเทาอาการคันผิวหนังบริเวณรอบ ๆ ทวารหนัก

สถิติการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดในประเทศไทย

สถิตินี้มาจากโรงเรียนบ้านคลองบง อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา วันที่ 30 มีนาคม 2562 จากนักเรียนตัวอย่างที่มีการสำรวจมีทั้งสิ้น 99 คน แบ่งเป็น 3 กลุ่ม ดังต่อไปนี้

  • เด็กอายุ 2-5 ปี เป็นชาย 22 คน และ หญิง 17 คน รวมจำนวน 39 คน
  •  เด็กอายุ 6-9 ปี เป็นชาย 16 คน และ หญิง 15 คน รวมจำนวน 31 คน
  •  เด็กอายุ 10-13 ปี เป็นชาย14 คนและ หญิง 15คน รวมจำนวน 29 คน

จากผลการสำรวจนั้นพบว่า มีเด็กที่เป็นพยาธิเข็มหมุดดังนี้

  • เด็กอายุ 2-5 ปี เป็นชาย 1 คน คิดเป็นร้อยละ 4.54 และหญิง 1 คน คิดเป็นร้อยละ 5.88 รวม 2 คน คิดเป็นร้อยละ 5.13
  • เด็กอายุ 6-9 ปี เป็นชาย 3 คน คิดเป็นร้อยละ 18.75 และหญิง 1 คน คิดเป็นร้อยละ 6.67 รวม 4 คน คิดเป็นร้อยละ 12.9
  • เด็กอายุ 10-13 ไม่พบว่าเป็นพยาธิเข็มหมุดเลยแม้แต่คนเดียว

จากการทำวิจัยนี้ จะเห็นว่าเด็กผู้ชายจะมีโอกาสเป็นพยาธิเข็มหมุดมากกว่าเด็กหญิง เพราะอาจจะเด็กชายไม่ได้ใส่ใจในความสะอาดเท่าเด็กหญิง และที่ไม่พบพยาธเข็มหมุดในเด็กอายุ10-13 ปีนั้น ก็เพราะการดูแลรักษาความสะอาดทำได้ดีกว่าเด็ก 2 กลุ่มข้างต้น

การป้องกันการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด

วิธีการป้องกันการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดไม่ให้กลับไปติดเชื้ออีก นั่นคือการปฏิบัติตนให้ถูกสุขลักษณะอนามัยและสุขอนามัย และแนะนำให้คนในครอบครัวต้องทำตามเช่นเดียวกัน

คุณสามารถป้องกันการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดด้วยการปฏิบัติตัวดังนี้:

  • ตัดเล็บให้สั้นและรักษาความสะอาด
  • หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเกี่ยวกับเล็บที่ทำให้ติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด การกัดเล็บ หรือการเกา
  • อาบน้ำทุกวันในตอนเช้า เพื่อกำจัดพยาธิเข็มหมุดที่อาจจะสะสมมาข้ามคืน 
  • ล้างมือของคุณด้วยน้ำอุ่นและสบู่ หลังจากเข้าห้องน้ำ ระมัดระวังเรื่องผ้าเช็ดตัว และเปลี่ยนผ้าเช็ดปากให้บ่อย ทำแบบนี้ทุกวันก่อนทำอาหารและกินอาหาร นี่คือการป้องกันการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดที่ดีที่สุด 
  • เปลี่ยนชุดชั้นในและเสื้อผ้าทุกวัน
  • ใช้น้ำอุ่นซักเสื้อผ้าและใช้อากาศร้อนในการอบหรือตากเสื้อผ้า ผ้าห่ม หรือผ้าเช็ดตัวที่อาจมีไข่ของพยาธิเข็มหมุด
  • ทำใหห้องมีแสงสว่างเพียงพอในระหว่างวัน เพราะไข่พยาธิเข็มหมุดจะตายเมื่อเจอกับความร้อน

นี่คือลิงค์แหล่งที่มาของบทความของเรา


เนื้อหาและรีวิวมาจากผู้เชี่ยวชาญ โดย Bupa team

เกี่ยวกับผู้แต่ง


Leave a Reply