สมองบวม

สมองบวม (Cerebral Edema) : อาการ สาเหตุ การรักษา

สมองบวมคืออะไร

สมองบวม (Cerebral Edema) ที่เรารู้จักกันดีคืออาการที่สมองมีการบวม เป็นอาการป่วยที่เป็นอันตรายถึงชีวิต เพราะของเหลวในสมองที่มีเพิ่มมากขึ้น

ของเหลวนี้จะไปเพิ่มความดันในกระโหลกศีรษะ โดยทั่วไปแล้วมักเกี่ยวข้องกับความดันภายในกระโหลกที่เรียกว่า ICP การเพิ่มสูงของความดันในกระโหลกจะไปลดการไหลเวียนของเลือดในสมอง และทำให้สมองได้รับออกซิเจนน้อยลง สมองคนเรามีความจำเป็นต้องมีออกซิเจนไปเลี้ยงอย่างต่อเนื่องเพื่อการทำงานที่เหมาะสม

กำลังโหลด

การบวมเป็นการตอบสนองการบาดเจ็บอย่างหนึ่งของร่างกาย ซึ่งในบางครั้งก็สามารถรักษาด้วยยาและด้วยการพักผ่อน

สมองบวมอาจเป็นเรื่องที่รักษาได้ค่อนข้างยาก หากเกิดขึ้นจากการเสียหายของสมองที่ไม่สามารถกลับคืนสู่สภาพปกติได้ การบวมอาจเกิดขึ้นได้ทั่วทั้งสมองหรืออาจเกิดขึ้นเป็นบางส่วน การปล่อยทิ้งให้สมองบวมโดยไม่รักษาก็อาจทำให้เกิดอันตรายถึงแก่ชีวิตได้

สาเหตุของสมองบวม

มีหลายปัจจัยที่สามารถทำให้เกิดสมองบวม ดังต่อไปนี้:

  • การบาดเจ็บที่ศีรษะ(TBI) TBIมีสาเหตุมาจากการที่สมองได้รับความเสียหาย จากการโดนกระแทกหรือล้มก็เป็นสาเหตุให้สมองมีการบวมได้ ในรายที่เป็นรุนแรง การบาดเจ็บที่ศีรษะอาจเกิดจากการแตกของกระโหลกศีรษะ และชิ้นส่วนของศีรษะหลุดเข้าไปและทำให้หลอดเลือดในสมองฉีกขาดและเป็นต้นเหตุของการบวม
  • โรคหลอดเลือดสมอง คนไข้บางรายที่เป็นโรคหลอดเลือดสมองก็เป็นต้นเหตุของสมองบวม โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคหลอดเลือดชนิดสมองขาดเลือด โรคนี้เกิดขึ้นเมื่อเกิดการอุดตันของเลือดในสมองจนทำให้เลือดและออกซิเจนไม่ไปเลี้ยงสมอง เป็นเหตุทำให้เซลสมองตาย และสมองจึงเกิดการบวมขึ้นเป็นการตอบสนองต่ออาการบาดเจ็บ
  • การติดเชื้อ เชื้อแบคทีเรียบางตัวเป็นสาเหตุของการเจ็บป่วยและโรคต่างๆที่นำไปสู่การอักเสบของสมองและการบวม โดยเฉพาะในรายที่ทิ้งไว้โดยไม่รับการรักษา
  • เนื้องอก เนื้องอกในสมองจะเป็นตัวเพิ่มความดันในพื้นที่สมอง เป็นสาเหตุทำให้พื้นที่รอบๆสมองมีอาการบวม

สาเหตุอื่นๆที่อาจทำให้สมองบวมเช่น:

  • อยู่ในระดับความสูงเหนือระดับน้ำทะเล
  • ผู้ที่สุขภาพไม่ดีจำเป็นต้องใช้ยา
  • ติดเชื้อไวรัส
  • ภาวะพิษคาร์บอนมอนอกไซด์
  • ถูกสัตว์ต่างๆ สัตว์เลื้อยคลานและสัตว์ทะเลมีพิษกัด

อาการสมองบวม

สมองบวมอาจเป็นเรื่องที่แพทย์จะวินิจฉัยได้ค่อนข้างยากหากปราศจากการตรวจและประเมินอย่างเหมาะสม

บางอาการต่อไปนี้ที่เราควรเฝ้าระวังหลังจากได้รับบาดเจ็บหรือมีการติดเชื้อบางอย่างที่อาจบ่งบอกว่ามีการบวมเกิดขึ้น ซึ่งเป็นอาการของสมองบวมดังนี้:

กำลังโหลด

ในรายที่สมองบวมรุนแรง อาจมีอาการต่างๆดังนี้ร่วมด้วย:

  • อารมณ์เปลี่ยนแปลง
  • สูญเสียความทรงจำ
  • พูดสื่อสารลำบาก
  • ขาดการยับยั้ง
  • สติอารมณ์เปลี่ยนไป
  • เกิดอาการชัก
  • ร่างกายอ่อนแรง

การรักษาสมองบวม

สมองบวมอาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ จึงควรได้รับการรักษาอย่างทันที ตัวเลือกในการรักษามีจุดประสงค์เพื่อทำให้เลือดและออกซิเจนไหลเวียนกลับสู่สมองตามปกติเพื่อเป็นการลดการบวมลง

เรื่องพื้นฐานการรักษานั้นที่สำคัญเป็นอย่างยิ่งคือเราต้องระวังไม่ให้เกิดผลเสียหายต่อไปในอนาคต

6วิธีในการรักษา

รักษาด้วยยา

ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ แพทย์อาจสั่งยาเพื่อช่วยลดอาการบวมและป้องกันการเกิดลิ่มเลือด

การรักษาด้วย Osmotherapy

เมื่อสมองบวมจะเกิดการสะสมของเหลวเพิ่มมากขึ้น การรักษาด้วยOsmotherapyเป็นรูปแบบหนึ่งของการนำน้ำออกจากสมอง โดยการใช้สารก่อความดันออสโมซิสเช่นแมนนิทอลหรือน้ำเกลือเข้มข้น การรักษาด้วยวิธีนี้จะช่วยทำให้ระบบการหมุนเวียนของเลือดดีขึ้น ซึ่งจะเป็นการช่วยลดการบวมและลดความดันภายในกระโหลกICPลง

การรักษา Hyperventilation

แพทย์บางท่านอาจใช้วิธีควบคุมภาวะระบายลมหายใจเกินเพื่อช่วยทำให้ICPของคนไข้ลดต่ำลง  ภาวะระบายลมหายใจเกินเป็นภาวะที่ผู้ป่วยหายใจออกมากกว่าหายใจเข้า ทำให้ปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ในกระแสเลือดลดลง การไหลเวียนของเลือดในสมองจะทำงานเหมาะสมหรือไม่ขึ้นอยู่กับคาร์บอนไดออกไซด์ การควบคุมนี้ทำให้เลือดไหลเวียนในสมองต่ำลงและลดภาวะICP

การลดอุณหภูมิร่างกาย Hypothermia

อีกรูปแบบหนึ่งขอองการรักษายังรวมไปถึงการรักษาชนิดนี้ด้วย hypothermiaเป็นการทำให้อุณหภูมิในร่างกายลดลงเพื่อช่วยลดอัตราการเผาผลาญในสมอง และบรรเทาอาการบวม

แต่การรักษารูปแบบดังกล่าวอาจทำได้ยากและยังไม่แพร่หลายจึงควรศึกษาเพิ่มเติม

การรักษาโดยการใส่สายระบายโพรงสมอง Ventriculostomy

วิธีนี้เป็นหัตถการรุกล้ำร่างกายแบบหนึ่งโดยวิธีระบายของเหลวออกจากสมอง แพทย์จะทำการผ่าที่บริเวณกระโหลกแล้วนำท่อใส่เพื่อระบายน้ำส่วนเกิน วิธีดังกล่าวนี้จะช่วยลดความดันในกระโหลกศีรษะได้

การผ่าตัด

ในรายที่สมองบวมมีความรุนแรง อาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดเพื่อลดความดันในกระโหลกศีรษะ การผ่าตัดนี้อาจเป็นการตัดบางส่วนของกระโหลกศีรษะออกหรืออาจตัดส่วนที่เป็นต้นเหตุของอาการบวมออกไป อย่างเช่นในรายที่เป็นเนื้องอกเป็นต้น

การวินิจฉัยอาการสมองบวม

สมองบวมเป็นโรคที่แพทย์จะวินิจฉัยได้ค่อนข้างยากหากไม่มีการตรวจที่เหมาะสม การวินิจฉัยขึ้นอยู่กับอาการของคนไข้และโรคประจำตัว

วิธีทั่วๆไปที่แพทย์ใช้ในการวินิจฉัยสมองบวม คือ:

  • การตรวจร่างกายเพื่อหาอาการเจ็บ ความรู้สึกไม่สบายตัวหรือความผิดปกติอื่น
  • การเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือซีทีสแกน (CT Scan) เพื่อหาตำแหน่งการบวมที่แน่ชัด
  • การตรวจศีรษะด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าหรือเอ็มอาร์ไอ (MRI Scan) เพื่อหาตำแหน่งการบวมที่แน่ชัด
  • การตรวจเลือดเพื่อการตัดสินใจถึงสาเหตุที่ทำให้สมองบวม

การเฝ้าระวังในระยะยาว 

สมองบวมเป็นอาการที่รุนแรงที่อาจส่งผลเสียหายในระยะยาวกับระบบความจำและความสามารถในการคิดตัดสินใจ อาจทำให้เกิดอันตรายถึงแก่ชีวิตหากรับการรักษาช้าเกินไป หากท่านใดเคยมีผลข้างเคียงที่เกิดจากการล้ม จากอุบัติเหตุหรือมีการติดเชื้อควรรีบพบแพทย์ทันที

นี่คือแหล่งที่มาในบทความของเรา

เกี่ยวกับผู้แต่ง


Leave a Reply