ภาวะเครียด หรือ โรคเครียด (Acute stress disorder) : อาการ สาเหตุ การรักษา

ภายหลังเหตุการณ์กระทบกระเทือนจิตใจ อาจเป็นไปได้ว่าคุณจะมีความวิตกกังวล เราเรียกอาการแบบนี้ว่า ภาวะเครียด (Acute stress disorder – ASD) ภาวะเครียดนี้จะเกิดขึ้นราวๆ หนึ่งเดือน หรืออย่างน้อย 3 วัน ผู้ที่มีภาวะเครียดจะมีอาการคล้ายกับผู้ที่ป่วยทางสภาวะจิตใจ

อาการของโรคเครียด

ลักษณะอาการของผู้ป่วยมีภาวะความเครียดคือ:

บุคลิกภาพย้อนแย้ง

หากคุณมีอาการบุคลิกภาพย้อนแย้งอย่างน้อย 3 รายการดังต่อไปนี้ สามารถบ่งชี้ได้ว่าคุณมีภาวะเครียด:

  • รู้สึกมึนงง หรือไม่ตอบสนองต่ออารมณ์
  • การรับรู้สภาวะแวดล้อมรอบข้างได้น้อยลง
  • รู้สึกว่าสภาพแวดล้อมรอบตัวแปลกไปจากเดิม
  • แยกตัวออกจากสังคม เมื่อเกิดบางความคิดหรือบางอารมณ์ว่าคนรอบข้างไม่ได้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน
  • ความจำเสื่อมแบบทิฟฟาเรทีฟ ไม่สามารถจำเหตุการณ์สำคัญในเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจ

ภาวะเครียดหลังเกิดเหตุสะเทือนใจ

คุณจะมีอาการอย่างน้อย 1 อาการดังต่อไปนี้ หากคุณมีภาวะเครียดหลังเกิดเหตุสะเทือนใจ:

  • เห็นภาพเดิมซ้ำๆ คิดเรื่องเดิม ฝันร้าย เห็นภาพลวงตา หรือนึกถึงภาพความทรงจำเหตุการณ์สะเทือนใจซ้ำๆ
  • รู้สึกนึกถึงเหตุการณ์สะเทือนใจอยู่ตลอดเวลา
  • รู้สึกทุกข์ใจเมื่อมีบางสิ่งเตือนคุณให้นึกถึงเหตุการณ์สะเทือนใจ

การหลีกเลี่ยงการพบเจอ

มีการหลีกเลี่ยงการพบเจอต่อสิ่งเร้าที่ทำให้นึกถึงเหตุการณ์สะเทือนได้แก่:

  • ผู้คน
  • การสนทนา
  • สถานที่
  • สิ่งของ
  • กิจกรรม
  • ความคิด
  • ความรู้สึก

วิตกกังวล

ความวิตกกังวลเป็นหนึ่งในภาวะเครียด โดยประกอบไปด้วยสิ่งเหล่านี้:

  • ovow
  • หงุดหงิด
  • จับจด
  • ไม่สามารถอยู่นิ่งๆได้
  • เครียดตลอดเวลา
  • ตกใจง่ายตลอดเวลา

สาเหตุของภาวะเครียด

สาเหตุของความเครียดนั้นมีหลากหลาย การมีประสบการณ์หรือการเผชิญกับเหตุการกระทบกระเทือนจิตใจอย่างน้อย 1 เหตุการณ์ สามารถทำให้เกิดความเครียดสะสม จนนำไปสู่ภาวะเครียดโดยเหตุการณ์ที่อาจจะทำให้เกิดภาวะเครียดได้มีดังนี้:

  • ความตาย
  • การถูกคุกคามเกี่ยวกับความตายของตนเองหรือผู้อื่น
  • การถูกคุกคามเกี่ยวกับการได้รับบาดจ็บของตนเองหรือผู้อื่น
  • การถูกคุกคามเกี่ยวกับความเสียหายทางร่างกายของตนเองหรือผู้อื่น

กรมสุขภาพจิตเผยผลการให้บริการทางสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ในปี 2560 พบว่าปัญหาที่ขอรับบริการมากเป็นอันดับ 1 ได้แก่เรื่องความเครียด วิตกกังวล รวม 27,737 สาย คิดเป็นร้อยละ 40 ของสายที่โทรขอรับบริการทั้งหมด 70,268 สาย โดยจำนวนเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่าตัวเมื่อเทียบกับปี 2557 ที่มีจำนวน 14,935 สาย กลุ่มอายุที่ใช้บริการมากที่สุดคือ อายุ 22-59 ปีคิดเป็นร้อยละ 70 ของผู้ใช้บริการทั้งหมด รองลงมาคือกลุ่มวัยรุ่นอายุ 15-21 ปี ร้อยละ 15 ที่เหลือเป็นผู้สูงอายุ 

ใครบ้างมีความเสี่ยงจะมีภาวะเครียด

ไม่ว่าใครก็สามารถที่จะมีภาวะเครียดได้ภายหลังเหตุการณ์กระทบกระเทือนจิตใจ  คุณอาจจะมีความเสี่ยงหากคุณมีสิ่งเหล่านี้:

  • ประสบการณ์หรือการเผชิญหน้ากับเหตุการณ์กระทบกระเทือนจิตใจในอดีต
  • มีประวัติการป่วยเป็นโรคเครียดหรือโรคทางสภาวะจิตใจ
  • มีประวัติเกี่ยวกับปัญหาด้านสภาวะจิตใจ
  • มีประวัติเกี่ยวกับอาการผิดปกติระหว่างที่เผชิญเหตุการณ์กระทบกระเทือนใจ

การวินิจฉัยภาวะเครียด

แพทย์จะทำการวินิจฉัยผู้ป่วยโดยการสอบถามเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจ และอาการอื่นๆ และสิ่งสำคัญคือต้องตัดสาเหตุอื่นๆที่ไม่เกี่ยวข้องออกได้แก่ :

  • ยาเสพติด
  • ผลข้างเคียงจากการใช้ยารักษาโรค
  • ปัญหาด้านสุขภาพ
  • ความผิดปกติด้านกายภาพอื่นๆ

วิธีรักษาโรคเครียด

แพทย์อาจจะใช้วิธีใดวิธีหนึ่งดังต่อไปนี้ รักษาอาการเครียดของผู้ป่วย:

  • การประเมินผลทางจิตเวชเพื่อระบุข้อมูลที่จำเพาะของผู้ป่วย
  • พักรักษาตัวในโรงพยาบาลเพื่อเลี่ยงการฆ่าตัวตายหรือทำร้ายผู้อื่น
  • การให้ความช่วยเหลือในเรื่องปัจจัยสี่
  • นักจิตวิทยาให้คำแนะนำและความรู้เกี่ยวกับอาการของผู้ป่วย
  • การให้ยาบรรเทาอาการ เช่น ยาลดความวิตกกังวล ยาSSRIs และยารักษาโรคซึมเศร้า
  • การบำบัดพฤติกรรมทางปัญญา เพื่อเพิ่มความรวดเร็วในการฟื้นตัวและไม่ให้ผู้ป่วยกลับมาเป็นโรคที่เกิดจากความเครียดอีก
  • การรักษาด้วยการสัมผัส
  • การสะกดจิต

ภาพรวมของโรคเครียด

หลายๆ คนอาจจะมีคำถามว่า ความเครียดมีผลต่อสุขภาพอย่างไร ผู้ป่วยโรคเครียดส่วนใหญ่จะเคยประสบเหตุการณ์สะเทือนใจ การวินิจฉัยส่วนใหญ่จะดำเนินการหลังจากที่ผู้ป่วยมีอาการเครียดนานมากกว่า 1 เดือน การรักษาจะช่วยเยียวยาผู้ป่วยได้ภายใน 6 เดือน แต่ในบางกรณีอาจจะยาวนานเป็นปี

ภาวะเครียดป้องกันได้หรือไม่?

ไม่มีทางที่คุณจะไม่เจอเหตุการณ์สะเทือนใจเลยในชีวิต นั่นแสดงว่าไม่มีทางป้องกันภาวะเครียดได้เลย อย่างไรก็ตามยังมีสิ่งที่ช่วยลดภาวะเครียดของผู้ป่วยได้ การได้รับการรักษาเกี่ยวกับเหตุการณ์สะเทือนใจในไม่กี่ชั่วโมงนั้นสามารถทำให้ความรุนแรงของภาวะเครียดลดลงได้ ผู้ที่ทำงานที่มีโอกาสเผชิญเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจได้สูง เช่น ทหารอาจได้รับการเตรียมฝึกอบรม รวมถึงคำปรึกษาเพื่อลดความเสี่ยงในผลกระทบของความเครียด หากเกิดเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจ รวมถึงการให้คำปรึกษาหรือแนะนำในการสร้างกลไกการเผชิญปัญหาที่ส่งผลกระทบกระเทือนต่อจิตใจ

ภาพรวมของภาวะเครียด

หลายๆ คนอาจจะมีคำถามว่า ความเครียดมีผลต่อสุขภาพอย่างไร ผู้ป่วยโรคเครียดส่วนใหญ่จะเคยประสบเหตุการณ์สะเทือนใจ การวินิจฉัยส่วนใหญ่จะดำเนินการหลังจากที่ผู้ป่วยมีอาการเครียดนานมากกว่า 1 เดือน การรักษาจะช่วยเยียวยาผู้ป่วยได้ภายใน 6 เดือน แต่ในบางกรณีอาจจะยาวนานเป็นปี


นี่คือลิงค์ที่มาของแหล่งบทความของเรา


เนื้อหาและรีวิวมาจากผู้เชี่ยวชาญ โดย Bupa team

Leave a Reply